De Reuzendoder . Brugge –

Ook de vertoning ‘ De Reuzendoder ‘, had te lijden onder het virus dat nog steeds aansleept. Uitstel, annulatie, terug opstart. De Reuzendoder – Hemingway – Donderdag 13 jan. 2022 – eindelijk op het podium van de Brugse Stadsschouwburg.

De Reuzendoder was één van de hoofd producties van de campagne 2021 ‘ Te Gek ‘, die steeds delicate onderwerpen aansnijdt en het dichter bij het publiek brengt. Te Gek !?Roes(t) sneed o.a. alcohol, drugs en gokken aan. Donderdag was ook de grote première van de herstart ( na alle verwikkelingen ) van deze productie te Brugge, daags voordien vond er al een try out plaats ( ontdubbeling vertoning – 200 man – ). Tijdens de try out, zoals Thomas tijdens zijn inleiding zei, nog enkele kleine aanpassingen gedaan maar vanavond zijn we klaar voor de grote start. Voor hij het had over het stuk, gaf hij ons nog enkele wetenswaardigheden over hemzelf. Zijn studies, zijn werk.  

Thomas Janssens : geboren in 1988 – afgestuurd in 2011 aan het Antwerpse Conservatorium ( rond 2000 Studio Herman Teirlinck en de Toneelopleiding  Dora van der Groen samengesmolten, De Studio later nog eens geïntegreerd – 1995 – ). Zelf was hij er trots op dat hij nog les gekregen had van Dora, toen reeds 80. Zelf is hij er sinds 2014 ook docent. Debuut als jong theatermaker, de bewerking van ‘ Winterlicht ‘ naar het boek van Jeroen Brouwers, in 2013, en tevens de hoofdrol gespeeld. Toen al bleek dat voorstellingen maken van waar gebeurde feiten hem enorm lag. Een voorkeur voor straffe verhalen bleek al van zeer vroeg ( was o.a. lid – nog steeds ?- van Fernweh, theater voor uitvoerende kunsten ). Dit kwam tot uiting met de vertoning “ de laatste reis van Donald Crowhurst “ in 2015, een toneelstuk door hemzelf geschreven, en opnieuw de hoofdrol. Vroeg o.a. aan het publiek die op de inleiding aanwezig waren of ze het verhaal kenden, verfilmd ook met Collin Firth in de hoofdrol. Nog even over zijn samenwerking met Theater Malpertuis. ( o.a. Lenz, De Pest, Closed Curtains, … )  “ Macho “,( Deep Bridge ) regie en libretto – 2019. ‘ Het koninkrijk van Henry Dagger ‘, en ook ‘ De Paradox ‘ met Peter de Graef.

Waargebeurde parabels. De realiteit overtreft soms de feiten. Hij had het ook nog even over zijn grootvader, die ook verslaafd was aan alcohol en eraan gestorven op zijn 65-ste. Kapitein op reis en kapitein thuis. “ Ik drink al drie jaar niet meer “ liet hij ons weten. Drank is een vriend, maar …zonder vriendschap.

We waren beland bij het stuk van deze avond, de première. De Reuzendoder, een groot thema, gestart na op enkele brieven gevallen te hebben, o.a. de turbulente periode in Parijs. Het alom gekende citaat : Also alcohol that we use as the Giant Killer, and that I could not have lived without many times, or at least would not have cared to live without, was a straight poison to Scott instead of food.

Ernest Hemingway wou in alles de beste zijn, was het nu alcohol, feesten, reizen, jagen of oorlog. Vier huwelijken, en bijna allen waren in feite zijn maitresses geweest. E. Hemingway was een excellente figuur waarbij de fictie niet aan de realiteit kon tikken. Een figuur par excellence, een groot man, een groot schrijver maar verslaafd. Schrijven was zijn leven, en toen hij dit niet meer kon, zijn lichaam niet meer functioneerde, pleegde hij zelfmoord op 2 juli 1961. Een kleine twintig dagen voor hij 66 zou worden.

Dit gegeven, die brieven, … spraken Thomas enorm aan. Zijn favoriete stokpaardje qua schrijven of acteren. Overal de beste zijn in die diverse sub domeinen. Drinken, soldaat tot zelfs stierenvechter. Vanavond worden jullie ondergedompeld in zijn tien laatste levensjaren. Alle verslavingen worden op de spits gedreven. Vier echtgenotes, en toch nog een laatste muze die hem een Pulitzer en de Nobelprijs bezorgde. Was Adriana Ivancich hiervoor verantwoordelijk ? ( The Old Man and the Sea ). Ze had al model gestaan voor zijn roman uit 1950 ‘ Across the River and into the Trees ‘.

De Reuzendoder is uitgewerkt op hetzelfde stramien als ‘ Der Himmel Uber Berlin ‘ ( cfr. film Wim Wenders ). Observeren, luisteren, verlichten van de pijn. Stop er ook de polyfonie in hoe Hemingway met zijn omgeving omging. Havanna, Parijs, Toscane, de sfeer. De muziek, de dans, …de Paso Doble bekend van de stierengevechten, wat op scene mooi tot uiterlijk kwam door het simpele roodachtig zand die rondgestrooid werd, … en nu en dan met de voeten verspreid werd over het podium.

Wat is nu het fijne aan roesmiddelen, of die dans met de dood ?

“ Benieuwd hoe het gesmaakt heeft, … en veel plezier “, met deze woorden nam Thomas afscheid om zich naar de scene te begeven als zoon van Adriana ( Carlo of Nicola ? ).

 Samen met E. Hemingway en drie echtgenotes die zijn 10 laatste levensjaren met ons deelden. Tussenin de verschillende opvattingen, herinneringen, frustraties die ze in hun leven met hem deelden, werd het nu en dan iets luchtiger met enkele muziek en dansfragmenten. ‘ Blinded in my Passion ‘, de Paso Doble. Fiësta, was het nu feesten in Havanna of Toscane of elders. Sfeervol en vol passie vertolkt door allen. En achteraan op de scene, toch dat zeer intiem contact tussen Tom Van Bauwel en Ikram Aoulad. Passie vol vuur. Ook even later de stier die zijn poten in de arena liet zien. Koperkleurig zand werd uitgestrooid. Tom deed dit opwaaien, zoekend naar een nieuwe uitdaging, een nieuwe muze verleidend, …?  Symboliek voor een soort engagement, mannetjesputter, … vrouwen verleiden, zijn passie delend met zijn uitspattingen, een jager op groot wild, vrouwen die hij wilde in zijn milieu als muze, als passie om al zijn uitspattingen mee te kunnen delen. En dit tot hij ze beu was, op zoek naar een nieuwe uitdaging, een nieuwe muze die hem nieuwe inspiratie kon bezorgen. “ Godin – Meid – Slet “.

Alle vrouwen waren in de ban van zijn verschijning, zijn présence. Maar na enige tijd merkten ze dat hij letterlijk en figuurlijk een jager was. Op zoek naar nieuwe exploten, nieuwe uitdagingen, en hiervoor had je ook ander muzes nodig ( ? ), je trouwt er mee, maar na enige tijd toch een nieuwe uitdaging nodig. Drank, gevaar en vrouwen hebben hem zo op de wereldkaart van de literatuur gezet.

Een daverende ovatie kwam hen allen te beurt,

en alle acteurs werden onder applaus in de bloemetjes gezet.

Jammer dat er geen grotere respons was, een volledig staande dan, om hen nog eens op het podium terug te roepen. Want dit was theater van de bovenste plank. Een verhaal die je niet vergeet en doet grijpen, of teruggrijpen naar zijn boeken, naar zijn muzes, die het succes van Ernest Hemingway hebben helpen bewerkstelligen.

Tom Van Bauwel als Ernest zet een schitterende schrijver neer tijdens die laatste levensjaren. Sussend, ingetogen, uitbarstend. Thomas Janssens als zoon van Adriana, ingehouden, sfeervol ons onderdompelend in die laatste jaren, als narrator, op een bepaalde afstand maar toch zeer nauw betrokken met zijn moeder als laatste muze. Eliza Stuyck als Adriana, jong,  naiëf – niet echt – overdonderd van die magistrale man die zijn wereld kende, speelde met een enorme finesse haar rol. Stil, fluisterend, Papa … E. Hemingway ondertekende zijn brieven soms zo. Een bijnaam die hij al gekregen had in Parijs. Mieke de Grootte, één van de vrouwen, nam ons secuur mee met haar weder vaardigheden, miniem en toch zeer groots vertelde ze ons haar connectie, haar leven met die imposante man. Ikram Aoulad speelde zijn laatste vrouw – weduwe -, adoratie, haat, liefde, appreciatie, medeleven en passie. En hoe te reageren met zijn nieuwe muze Adriana. Ikram speelde echt de pannen van het dak. Alle toonaarden straalden uit in haar personage. Een wulpse verschijning die Ernest eindelijk onder controle had maar toch weer het tegendeel moest toegeven. Hoe verslaafd hij ook was, hoe passievol hij was, zijn bloed, zijn laatste stuiptrekking naar het schrijven was niet aan haar besteed maar aan die jonge mooie Toscaanse die ze moest dulden in haar leven. Ikram van ingetogen stilte tot uitbarstende furie bewees ook hier welk een excellente actrice ze is. En dan hebben we Dahlia Pessemiers nog niet op de voorgrond geplaatst. Haar stem, met de ogen toe herken je zo, zwoel, intonerend. Duidelijk en gericht. Zonder zich kwaad te maken. Ons informerend maar toch met een bepaalde intonatie hoe haar leven was met Ernest. De grote jager, de grote schrijver, wiens leven de fictie overtrof. Lees zijn verhaal, zijn bio, wat deze man in zijn leven meegemaakt heeft overtreft je reinste fictie. En dit is waar Thomas in zijn voorstellingen steeds naar op zoek is.

 Tot einde maart staan ze in tal van cultuurhuizen in Vlaanderen en dit voor 30 vertoningen. Mogelijk kunnen enkele acteurs in bepaalde vertoningen vervangen worden, want ook Katelijne Verbeke, Evelien Bosmans en Clara Cleymans en Geert van Rampelberg staan in de cast van dit stuk.

Zijn lichaam functioneerde niet meer, schrijven lukte niet meer, en hij pleegde zelfmoord op zijn 65 ste. Wat een verslaving kan teweegbrengen.

 ’The Old Man and the Sea’, zijn boek die hem de nobelprijs opleverde kreeg nog veel kritiek toen de verfilming er kwam. Ernest zag de hoofdrol niet zitten, zelfs al won S. Tracy er een oscar voor. Wisjedatje, Mary zijn laatste echtgenote en weduwe speelde er een rolletje in ( toerist en niet gecrediteerd ).