Het koninkrijk van Henry Darger – Brugge –

Donderdag 21 november 2019, cultuurzaal Daverlo te Assebroek, alle aanwezigen in een uitverkochte zaal werden na de vertoning door Peter De Graef en Lynn Van Royen gevraagd om hen op het podium te vervoegen. tn_IMG_5158 Sinds de schandalige beslissing van de nieuwe besparingen in de cultuur sector wordt tegenwoordig ook aan het publiek gevraagd om solidair te zijn met de artiesten. Dit hoeft geen twee keer gevraagd te worden. Want ook wij delen mee in deze besparingen. Wij, minder schitterende vertoningen en zij een paar boterhammen minder. Reactie moet er zijn, de regering moet maar een andere oplossing voor hun begrotingen zoeken.

Allen op de foto met de beide acteurs. tn_IMG_5165

Het koninkrijk van Henry Darger werd vooraf gegaan door een heerlijke inleiding bevolkt door een 90-tal personen. Stoelen moesten bijgezet worden in de ruimte. ” … de lat hoog leggen … “, had regisseur Thomas Janssens gezegd. En hoe !, het acteerspel was nog hoger dan zijn vooropgestelde lat.

Acteur, regisseur Thomas Janssens gaf een korte inleiding over zijn stuk ‘ Het koninkrijk van Henry Darger ‘. tn_2019_10_19_peter_de_graef__c__fred_debrock Het zaaltje bleek ietwat te klein, geen probleem. Er enkele stoelen bijgehaald en iedereen kon zitten. Hij bijna in een hoek van de kamer gedrukt. “ Zelf speel ik niet mee, … wie moet ik erop zetten ? “. Peter zijn naam kwam als eerste op. En Lynn, kende haar van De Ridder en haar prestatie in Beau Séjour, die van zijn generatie is vervolledigde de cast. Peter De Graef was onmiddellijk akkoord met de keuze. Thomas wou de lat hoog leggen met twee uitstekende acteurs die beide direct ja tegen het project zeiden.

Thomas had het even over een monoloog die hij in 2013 ( jaar, …niet echt zeker meer ) gespeeld had over Donald Crowhurst. Kleinschalig en slechts weinigen gezien. Het verhaal van een zeiler die de grootste fraude ooit had gepleegd tijdens een zeilwedstrijd. Dit bleek uit zijn logboeken. Maar het waren vooral zijn dagboeken die hem in de annalen van de geschiedenis hadden bijgeschreven. Solo, rond de wereld, nooit gezeild en dan nog alles zelf gebouwd. Aandacht vragend, of de aandacht op zichzelf vestigend ? We zullen het niet echt weten, want hij pleegde zelfmoord en zijn dagboeken neigden op de laatste pagina’s naar krankzinnigheid. In feite aandoenlijk want het waren kreten voor hulp.

Niks over dit gegeven vanavond maar over een man die geboren werd in 1859 in Chicago. Een zeer armoedige en traumatische jeugd had. Na een medisch onderzoek bleek dat zijn hart niet op de juiste plaats zat. Hij belandde in een krankzinnigengesticht, ouders overleden. Zelfs zijn zus afgestaan voor adoptie nooit gekend. Hij is een nobody, enkel goed om latrines te kuisen, … en zelfs op zijn zestiende was dit nog zo toen hij in een ziekenhuis werkte. In 1973 stierf hij, … grote verwondering toen zijn huiseigenaars Kiyoko en Nathan tn_Series 2074 a LR zijn appartementje betraden. Hij had tegen hen gezegd, dat ze zijn spullen maar moesten weggooien. In een inham van het kleine kamertje lagen manuscripten, een roman. In 29 delen, duizenden bladzijden, getypt, geïllustreerd en zelf ingebonden. “ In the realms of the unreal “. En dan nog eens een driehonderdtal schilderijen, opgerold. Vier meter lang en meer dan 1 meter breed.

Aan beide kanten beschilderd met panorama’s. Een appartementje met meer dan zestig jaar werk vormt het onderwerp van dit stuk.

Gans zijn leven lag hier in die kamer, de veldslagen die hij verloor won hij met zijn kunst. Zelf had hij nooit de aandacht getrokken. “ Want, wat is aandacht ? “, zei Thomas, “ … van u naar mij, … of is het iets waar ik zelf voor moet zorgen “. Succes is nooit gelijk aan roem. Henry’s huisbewaarders, Nathan een fotograaf. Hij heeft succes. Zij, Kiyoko, een pianiste, niet. Ze streeft naar bevestiging. Maar hoe moet je omgaan met succes, … en aandacht ? Wat te doen met het werk van H. Darger.

We zien in bepaalde stappen de evolutie van het echtpaar. Tussenin passeren wel een vijftigtal figuren. Hoe ziet het eruit, en hoe komt het over op toneel ? Sleutel van de speelstijl. Anekdotes van buren. Is het kunst, of niet ? “ …Van Gogh werd ook tijdens zijn leven uitgespuwd …”. Outsider-art of duidelijker in het Frans, l’Art Brut. Bruut, naïef, …. Zoals het werk van psychiatrische patiënten. Of door mensen zonder scholing. Diegene die creëert, communiceert met zichzelf. Ook Louise Bos met haar kunstige spinnen is zo iemand. Destructief naar constructief, haat naar liefde. “ … the Science of Neglect, … “, nog eens een verwijzing van Thomas om You Tube aan te klikken en zo meer te leren. “ … mocht het reuze meevallen deze vertoning, er is een boekje met de tekst verkrijgbaar aan het onthaal …”. Onze interesse in dit stuk werd met deze inleiding nog iet wat aangescherpt.

Thomas Janssens kennen we vooral van tal van rollen in series, naast zijn werk voor het KVS. Tegenwoordig meer bezig met regisseren.

Eénmaal in de zaal, buiten twee stoelen en enkele lichtschermen een leeg speeloppervlak. We zien Peter De Graef met stok en militaire lange jas ietwat strompelend op het podium lopend, … hij is Henry Darger, op weg naar zijn appartementje. Maar verstijft op de trap, geen fut meer om hogerop te geraken. Zijn tijd zit erop. Taal, mimiek en beweging, … ronduit schitterend deze opkomst.

Lynn Van Royen vervolgt, “ … met een bedanking voor de grote opkomst ( een uitverkochte zaal ) en … welkom in het koninkrijk van het onwerkelijke …”.

Projecties op het beeldscherm achteraan. ‘ Henry Darger, the realms of the unreal ‘. Tussenin ook enkele  muziek fragmenten. “ Yellow Brick Road “ en “ Over the Rainbow “, uit de film ‘ The Wizard of Oz ‘ ( 1939 ). Projecties van Dargers panoramaschilderijen worden op beeld gezet door Nathan. Hij fotograaf en in discussie gaand over kunst met Kiyoko over de grotschilderingen van Lascaux. Kunstenaar of artiest ?

Peter en Lynn, diverse rollen spelend, de gedragingen, de stemintonaties. De opinies over Henry, de verschillende meningen over dit alles tussen Nathan en Kiyoko. De gespeelde fragmenten uit de dagboeken van Henry. Het instappen in die fantasiewereld en / of de dramatische leefwereld van Darger. Een uiting, de gruwel van zich afschrijvend, en toch ongemerkt blijven. Zichzelf op enige manier reddend. Ook tussen de lijnen door verwijzend naar roem, succes, appreciatie voor henzelf ?

Beiden spelen heel subtiel, zowel in hun bewegingen als met hun stem. Lynn op een bepaald moment, sokken en schoenen uit. Stretchend, net een pianist die zijn vingers opwarmt, zij warmt tevens haar tenen op. Beide zo intiem spelend, geëmotioneerd dat de tranen meer neigen naar echte tranen, zo opgaand in hun spel. Zijn overspel, zijn liefde voor haar en haar … pianospel. Kiyoko’s verdriet en haat over die uitlating …  …

De verwijzingen naar Coca- Cola, Japanners en het Louvre, de Mona Lisa. De film ‘ the Wizard of Oz ‘, … blizzard wordt wizzard. Het enige boek dat Henry van zijn tante gekregen had en waaraan hij zich krampachtig aan vasthield. En ook de film ‘ Birth of a Nation ‘ ( 1915 ) zal Henry vermoedelijk gezien hebben, 2 clans en de Ku Klux Klan. Wat op bepaalde panorama schilderijen opvalt, …maar in zijn verbeelding.

Een luid applaus viel hen te beurt met deze intieme, dramatische voorstelling die her en der toch een traantje moest weggeveegd worden. Lynn eindigde nog even met de tentoonstelling van Henry’s werk, … en er werd zelf een theaterstuk ( klein lachje ) over gemaakt. En de verkochte schilderijen van deze uitzonderlijke figuur.

Peter en Lynn riepen hierna allen op het podium voor een groepsfoto, allen ” Samen voor Cultuur “. tn_IMG_5157

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s