We Shall Overcome ( A Very last post )

tn_IMG_0279 copyWoensdag 4 maart 2015, hebben we volop genoten in de Brugse Stadsschouwburg van  het zeer meeslepende  “ We Shall Overcome “( A Very Last Post ).  Dit muzikaal theatrale  stuk  werd in elkaar gestoken door Wim Opbrouck en Ron Reuman. Beiden hadden vroeger al samengewerkt, denk maar aan het liedjesprogramma met een leidraad doorheen de tv-programma’s  uit hun tienerjaren. “ Tv Tunes “, met Skippy the Bush kangaroo als rode draad. Nu betrof het een minder prettig gegeven, mensen in oorlog. De slachtoffers, de vluchtelingen, activisten en pacifisten, demonstranten, een ode aan dit alles met muziek en nummers variërend van pop naar folk en traditionals.tn_IMG_0292 tn_IMG_0302 tn_IMG_0304 tn_IMG_0307 tn_IMG_0310 tn_IMG_0312 tn_IMG_0314

Vanuit het donker horen we “ We Shall Overcome” met indringende trompetklanken. Lichten aan op het podium en Wim brengt “ Ballad of the Soldiers Wife “.  Na Kurt Weills compositie neemt hij ons mee naar vervlogen jaren. De zestienjarige met het gebroken geweer opgespeld op zijn jas. De dienstbrief, de gewetensbezwaarde, de raketbetogingen in ’83 te Brussel. De alom bekende atoomstickers. En natuurlijk het samen zingen van de vredesliederen, de protestsongs. “ De Vluchteling”, “ The Lost Canadian “, … volgen. Nummers die we ergens nog herkennen in versies van Herman van Veen en Leonard Cohen, maar niet zo voor de hand liggen. Ze brengen ons terug naar droevige tijden, de talrijke evenementen naar aanleiding van honderd jaar 1914 hadden al ons geheugen opgefrist. De iconische hymne  “ We Shall…” van de mensenrechtenbeweging van Pete Seeger liet ons vanavond nogmaals nadenken over oorlog, vrede, verdraagzaamheid. Melancholisch, ja, maar toch had het iets vrolijks. Sommige liedjes zingen we mee, we dansen erop zonder enige aandacht waarover het gaat of waarvoor ze stonden. Nu kregen we ook de achterliggende informatie mee. Met momenten kon je een speld horen vallen in de stadsschouwburg, en even later zongen we een stukje refrein mee tot zelfs iets uitbundiger meedoen. We waren samen, in een volle zaal , we deden mee net zoals velen van ons vroeger meeliepen in vredesmarsen en samen zongen.

P.J. Harvey’s nummer “The Last living Rose “ werd aangevuld met fragmenten van Walter De Buck “ …’k zou zo gere willen leven in een wereld zonder …”.  “ Le Déserteur  “ van Boris Vian deed ons aan Boudewijn De Groot denken. De inspiratie voor zijn “ Mijnheer de president “. Maar vooral Aznavour en Lenorman hebben veel succes geoogst met deze aanklacht.tn_IMG_0329 tn_IMG_0349 tn_IMG_0351

Wim wisselde  piano en accordeon tijdens de set.  Terug op piano bracht hij een prachtig theatrale uitvoering van Wannes “ Jong Soldatje “. Een duister en tot hysterie neigend, vooral door het gitaarspel van Roeland Vandemoortele, “ In the Army Now “ van Status Quo. Bijna angstwekkend met die schreeuwende gitaar. En Wim verstevigde dit nog door het opzeggen van de originele tekst  “ …shoot on sight/ it don’t seem right …” tussen het nummer door. “ Het volgend nummer is bedrieglijk, het lied is door en door treurig zelfs al is de melodie huppelend “. “ … alle soldaten roepen om hun moeder zelfs die met bivakmuts …”,zei Wim. “ Just Before the Battle, Mother “ , in  de verte,  op de achtergrond hoorden we vliegtuigen en bominslagen.  Wim nam zijn blaasorgeltje in de hand, geroezemoes van stemmen op de achtergrond, protest. Een aanklacht van sociale ongelijkheid “ Jaurès “, een nummer dat we kennen van Jacques Brel. Ron verdween achter de coulissen en Wim, Axl en Roeland vooraan naast elkaar, zonder instrumenten.  A-capella,  zonder micro eindigden een zeer sterk eerste deel met “ Only Remembered “ van Coope, Boyes & Simpson. Intiem, nu eens luid dan weer stil het refrein. Een moment stilte voor zij die gesneuveld zijn in de strijd, een Last Post …en iets luchter eindigend met Wim’s woorden “ We’re done, tot straks”.tn_IMG_0352 tn_IMG_0366 tn_IMG_0355 tn_IMG_0367 tn_IMG_0375 tn_IMG_0371

Na de pauze , “ Er komen andere tijden “,Bob Dylans Nederlandstalige versie. Geen drums en Wim met mondharmonica. Wij, publiek, het refrein meezingend. “ We Shall Overcome, onze persoonlijke ode aan al de protestzangers” zei Wim. Drum valt in en Wim stelt hen voor. Ron op drums, Roeland ( Too Tangled en vaste gitarist van Neeka en Eva De Roovere ) op gitaar en op bas en contrabas Axl Peleman.  “ Dit nummer dragen we op aan alle politici, omdat ze zo goed voor ons zorgen “ zegt Wim ironisch. ” Politiek “ van Bram Vermeulen.  “ …is ook jammer genoeg niet meer onder ons “. Tijdens het nummer, off screen horen we enkele flarden nieuws, radioberichten.  Volgt “ La Ballade  Nord-Irlandaise “, “ Dit is één van mijn favorieten, een teder protestlied. Of liefdeslied,…” want in feite verschilt het niet veel, legt hij uit. “ Het volgend nummer heeft een  meezingfactor, dus zing maar uit volle borst mee als het refrein komt. Pete Seeger zong het en wij zingen het voor jullie “. Het nummer “ Guantanamera “, een liefdeslied dat uitgroeide en een politieke betekenis kreeg, Cuba in gedachte.  Het nummer wordt uitgesponnen, Wim dirigeert het publiek. “ Spread the word, spread the word Axl “. “ Guantanamera “, Wim zingt, Axl  dicht woorden en het publiek zorgt voor het refrein. “ …the poor people, …the dark blue sea … Guantanamera, ohohohh, guantanamera. Tell the poem, tell the poem. Vingergeknip, handgeklap, Willem Vermanders “ Duizend soldaten “ er tussen voegend.  “ ‘k goan nog een betje duredoen, 1ste stem, 2de stem, 3de stem …” Wim dirigeert lustig verder. “ Nog e kee, nog een kee ( kan’t nie loaten ), … da laatste toerke…”. Dit was een ongezien moment in de stadsschouwburg, misschien wel te lang uitgesponnen, maar alle en dan ook alle aanwezigen deden mee.

Terug naar de (harde) realiteit,  of toch weer naar de kern van “ We Shall Overcome “. Joan Baez haar “ What Have we Done to the Rain “.  Axl  zingt dan “(  What’s so Funny ‘Bout’ ) Peace , Love and Understanding “. “ Dank je wel Nick Lowe voor dit prachtig nummer “ zegt hij nog. Wim neemt verder over met “ Spring 1919 “, van Boyes. Onheil, storm, horror, hoop, sneeuw  …King Lear is de weg kwijt, a stage of  fools. Mooi, maar toch met een wrange ondertoon dit nummer. De veranderingen sinds die afgrijselijke WO I.  “ Alle begin draagt het einde reeds in zich “, Wim over cultuur, kunst. Het onder vuur liggen, waarvoor het dient, het begrip kunst. Alle kunst moet … … Wim, Axl en Roeland zetten het nummer in, zonder instrumenten, geleidelijk overschakelend. “ Imagine “, ingetogen, zacht, teer.  Neemt zijn accordeon vast en enkele noten later plots “ Sorry zit in het verkeerde nummer “, accordeon neer en plaatsnemend achter de piano. Was hij mis of was het gespeeld , nu en dan is hij onvoorspelbaar. Overschakelend van drama naar vrolijkheid, een vingerknip voor hem. Flesje water over zijn hoofd uitgietend en Donovans eerste single “ Catch the Wind “ poëtisch, pure nostalgie. De Britse Bob Dylan.  Zijn accordeon omschouderend, vingers glijdend over zijn toetsen. “ Dit kennen jullie zeker van de 100.000 versies die er bestaan, dit is de onze”.  Pas de eerste noten en de eerste woorden en bij menigeen de koude rillingen “ Danny Boy “. Dit is één van de grootste klassiekers, uitgebracht aan de vooravond van WO I. Je zingt het mee, je krijgt er de rillingen van. En Wim bezorgde je ze.  Even slikken en we kregen John Lennons antwoord op  “ We Shall Overcome “ nl. “ Imagine  “.  “ … we komen stilaan aan het einde …, voel je die gloed van verbondenheid ”. Vingergeknip. “ Ik heb een heel apart gevoel …”, melodie trager en aangrijpender dan Corry Konings nummer. Imagine, verweven met Corry en Marva, subtiel passend in het kader. “Only Fools …” werd er nog bijgesleurd. Wim de trap van het podium afdalend tot de eerste vijf rijen. Het publiek bespelend, nee, hen laten meevoelen, “ Rain and Tears “. “ Er Es Tu “, “ Leve leve de Liefde “.  “ Lalalalalaaa,…”  drie nummers mooi door elkaar verweven. “ A Whiter Shade of Pale “, lallalalaa… eindigend met Axl “ Give Peace a Change “.tn_IMG_0375 tn_IMG_0383 tn_IMG_0391 tn_IMG_0398 tn_IMG_0405 tn_IMG_0409 tn_IMG_0433 tn_IMG_0426 tn_IMG_0430 tn_IMG_0414 tn_IMG_0436

Oorverdovend applaus, geroep en gefluit vanuit de zaal, bedanking, groeting.  Ron vooraan met een drum. “ We Shall Overcome “. De afsluiter van een nog lang in het geheugen hangende avond. Een nummer dat doorheen de jaren zoveel mensen hoop, vreugde, … heeft bezorgd. Van alle tijden.  Dat steeds weerkomt als vorm van protest, herdenking.  Wim tijdens dit nummer, zingend en de tekst herhalend zodat we allen uit luide borst het kunnen meezingen. Samen, één, protest of verdraagzaamheid, elkaar respecteren. Of om het met de woorden van Alexander Dumas te zeggen “ Un pour tous, tous pour un “. Voor een betere wereld.

Dit was een avond die nog veel zal opgeroepen worden, over gepraat worden, Wim, Axl, Ron en Roeland hebben ons op hun manier nog eens met de neus op de realiteit gewezen met songs die de eeuwen doorstaan.tn_IMG_0447 tn_IMG_0467 tn_IMG_0460 tn_IMG_0453 tn_IMG_0470 tn_IMG_0473

Dit was een avond niet alleen tegen de oorlog maar vooral voor hoop op vrede.